Kiedy syn staje się terapeutą własnej matki

Jakub Kotuła · Free Yourself Poland

Męskość to proces, nie metryka

Chłopcy rodzą się z wyższym poziomem testosteronu, większą impulsywnością i skłonnością do rywalizacji, ale to wciąż tylko zestaw narzędzi, nie gotowa tożsamość. Męskość wykuwa się przez doświadczenie, stratę, odpowiedzialność i ból, najczęściej w momencie, gdy ktoś mówi chłopcu zrób to mimo strachu. Jeśli w życiu chłopca nie ma ojca, ten komunikat najczęściej przychodzi z ulicy albo od anonimowych mędrców z internetu.

Gdy matka zostaje jedynym kompasem

Kiedy ojciec jest nieobecny, to matka decyduje, co jest męskie, kiedy wolno mieć uczucia, a kiedy trzeba być twardym. Badania publikowane w Journal of Family Psychology wskazują, że chłopcy wychowywani przez nadopiekuńcze lub kontrolujące samotne matki są bardziej narażeni na problemy z niezależnością emocjonalną i budowaniem zdrowych granic w relacjach. Bez wzorca, w którym mogliby się przejrzeć, kończą albo całkowicie wycofani z bliskości, albo w związku z partnerką, która przypomina im matkę.

Parentyfikacja, czyli ośmiolatek jako powiernik

Parentyfikacja to sytuacja, w której dziecko przejmuje rolę emocjonalnego dorosłego. Ośmioletni chłopiec, który pociesza płaczącą w nocy matkę, nieformalnie staje się jej terapeutą i ochroniarzem. Uczy się, że jego wartość zależy od tego, jak dobrze radzi sobie z cudzym cierpieniem, a nie od tego, kim jest sam. Badania pokazują, że osoby poddane parentyfikacji w dzieciństwie mają wyższe ryzyko zaburzeń lękowych, depresji i trudności w budowaniu bliskich relacji w dorosłości.

Enmeshment, czyli brak granicy między matką a synem

W skrajnej wersji matka nie zostawia synowi przestrzeni na własną tożsamość, każda granica jest odbierana jako zdrada, każde nie jak zranienie. Psychologia nazywa to enmeshment, zlaniem się ról, w którym dziecko nigdy nie doświadcza własnej autonomii. Taki mężczyzna w dorosłości ma trudność z podjęciem decyzji bez aprobaty kobiety i często wybiera partnerkę, która odtwarza te same mechanizmy kontroli, bo są mu emocjonalnie znajome.

Mężczyzną stajesz się w momencie decyzji

Psychologicznie mężczyzną nie stajesz się z metryki, tylko w momencie, w którym przestajesz obwiniać innych za swoje życie i bierzesz odpowiedzialność za konsekwencje własnych decyzji. To nie jest atak na matki, większość zrobiła, co umiała. To zaproszenie do świadomości, że jeśli nikt nigdy nie dał ci prawa być mężczyzną, możesz zacząć dawać je sobie sam.

Dojrzałość to nie data w kalendarzu. To moment, w którym przestajesz zwalać winę na matkę, na ojca, na system, i zaczynasz brać odpowiedzialność za swoje życie, choćby od dziś.