Bycie „miłym facetem" Cię nie chroni, ono Cię niszczy

Jakub Kotuła · Free Yourself Poland

Zawsze ustępujesz. Zawsze słuchasz. Zawsze pierwszy lecisz z pomocą. A mimo to ludzie Cię nie szanują, nie traktują poważnie, a świat zwyczajnie używa Cię jak wycieraczki. Brzmi znajomo? To nie jest kwestia pecha ani „za dobrego serca". To konkretny, dobrze opisany schemat psychologiczny, i ma swoją nazwę.

Skąd bierze się „miły facet"

Problem zaczyna się dużo wcześniej niż w dorosłych relacjach. Jako dziecko bardzo szybko uczysz się, co się emocjonalnie opłaca. Jeśli za bycie grzecznym i posłusznym dostawałeś uwagę, a za wyrażanie gniewu czy niezależności, karę, uczyłeś się grać rolę. Rolę spokojnego chłopca, któremu nic nie przeszkadza, niezależnie od tego, co faktycznie czuł w środku. I tak rodzi się dorosły, który wciąż gra tę samą rolę, tylko już nie w domu rodzinnym, a w związku, pracy i przyjaźniach.

To nie jest dojrzałość, to mechanizm obronny

Terapeuta Robert Glover opisał to zjawisko jako Nice Guy Syndrome, i podkreślił, że nie ma ono nic wspólnego z empatią ani prawdziwą dojrzałością emocjonalną. To kompensacja, sposób na maskowanie niskiej samooceny poprzez udawanie idealnego partnera, kolegi, pracownika. Taki mężczyzna nosi w sobie głęboką potrzebę bycia lubianym i ogromny lęk przed konfliktem, a każda próba postawienia granicy budzi w nim strach przed odrzuceniem.

Dlaczego to nie działa tak, jak się spodziewasz

Badanie Eastwick i Finkel opublikowane w Psychological Science (2008) pokazało coś, co przeczy popkulturowej narracji o „dobrym facecie, który w końcu zostanie doceniony": atrakcyjność nie bierze się z uległości. Bierze się ze spójności, autentyczności i zdolności do podejmowania decyzji. Miły facet bez kręgosłupa mówi: „zrobię wszystko, tylko mnie nie zostaw". Facet, który postawił granice, mówi: „mam swoje zdanie, jeśli ci nie pasuje, trudno". To drugie, paradoksalnie, buduje więcej szacunku niż pierwsze.

Cena, którą płacisz, jest realna i biologiczna

Badania Barkera i Watson (2011) wskazują, że osoby z nadmierną potrzebą aprobaty częściej doświadczają chronicznego stresu i podwyższonego poziomu kortyzolu. To nie jest wyłącznie kwestia samopoczucia, to mierzalny koszt fizjologiczny tłumienia własnych potrzeb. Miły facet wypiera to, czego naprawdę chce, aż w końcu, najczęściej w najmniej odpowiednim momencie, wybucha, jako pasywna agresja albo nagły, niewspółmierny do sytuacji atak frustracji.

Bycie dobrym człowiekiem i bycie miłym facetem to dwie różne rzeczy. Pierwsze buduje relacje. Drugie powoli Cię w nich gubi.